Triết lý Wabi-Sabi trong lão hóa ở Nhật Bản

Triết lý Wabi-Sabi trong lão hóa ở Nhật Bản
An Nguyễn
01 tháng 10, 2021

Tiếng Nhật có một từ rất đẹp, đó là Wabi-Sabi (侘寂): Vẻ đẹp của những điều không hoàn hảo và sự vô thường. Theo cuốn Japonisme: Ikigai, Forest Bathing, Wabi-sabi and More của Erin Niimi Longhurst, xuất bản năm 2018, triết lý Wabi-Sabi được áp dụng vào nhiều lĩnh vực của cuộc sống, trong đó có lão hóa.

Nhật Bản là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất trên thế giới. Vì lẽ đó, cuộc sống và các mối quan tâm hướng nhiều đến thế hệ cũ. Chẳng hạn như, họ cung cấp nhiều lựa chọn về điện thoại thông minh được thiết kế dành riêng cho người dùng lớn tuổi. Hay việc chăm sóc thế hệ lớn tuổi được coi là trách nhiệm xã hội và giữ một vị trí được tôn trọng trong cộng đồng. Cách chăm sóc người già cũng được tiếp cận trên nền tảng văn hóa, và khái niệm lão hóa ở Nhật Bản cũng rất đẹp và duyên dáng.

Triết lý Wabi-Sabi trong lão hóa liên quan mật thiết tới khái niệm Fureai (ふれあい) - sự kết nối tình cảm hoặc ràng buộc lẫn nhau, hình thành giữa các thế hệ. Được giới thiệu vào năm 1995, Fureai Kippu (Ticket for a Caring Relationship) là hình thức “tiền tệ xã hội” đại diện cho việc những giờ phục vụ cộng đồng có thể trao đổi ngang hàng tại Nhật Bản.

Cụ thể, những người sống xa quê mà trong gia đình có người thân lớn tuổi thì có thể dành thời gian hỗ trợ những người già xung quanh ngay tại nơi họ sống, như đi hiệu thuốc, hay lái xe chở ai đó đến cửa hàng. Sau đó, họ có thể dùng “khoản tín dụng” từ sự giúp đỡ này để đổi lấy những hỗ trợ tương đương từ người khác dành cho người thân lớn tuổi của họ ở quê nhà. Nói cách khác, Fureai Kippu như một biểu hiện vật lý, có thể giao dịch được, thông qua một mô hình như “ngân hàng của sự giúp đỡ tương hỗ”.

侘寂 là thế giới quan, thẩm mỹ và lối sống, dù rất khó để dịch cụ thể ra tiếng nước ngoài. Triết lý Wabi-Sabi trong lão hóa làm nổi bật quan niệm rằng sự già nua không phải là thứ gì đó đáng sợ hoặc phải né tránh - nó xảy ra với tất cả mọi người. Khi nhận thức được tinh thần và giá trị này, chúng ta sẽ học được nhiều hơn về sự tôn trọng và lòng trắc ẩn. Từ đó, góp sức giúp xây dựng một cộng đồng mạnh mẽ hơn, chu đáo hơn và luôn chào đón tất cả mọi người ở bất kỳ giai đoạn nào của hành trình cuộc đời.

Tác giả của cuốn sách Wabi-Sabi, Leonard Koren nói rằng: "Hãy quên đi những thứ hoàn mỹ mà bạn vẫn thường mơ tưởng, một chiếc bình đẹp nhất cũng có vết nứt, nhưng vết nứt có thể đưa ánh sáng lọt vào. Quan điểm của Triết lý Wabi-Sabi không ép bạn phải chấp nhận hay sống chung với những thứ không hoàn thiện, Wabi-Sabi nói về những thứ không hoàn thiện vì nó là sự thật, nó luôn ở đó và bạn hãy tập làm quen dần với nó đi".

Chính bởi việc trân trọng vẻ đẹp của những điều không hoàn hảo và sự vô thường khiến người Nhật thêm yêu cuộc sống và sống khỏe, sống lâu, sống hạnh phúc hơn.

Cùng chuyên mục
Vì sao các cháu gọi tôi là “Bà ngoại thần tượng”?
Vì sao các cháu gọi tôi là “Bà ngoại thần tượng”?
“Thương con quý cháu” là truyền thống và nét đẹp văn hóa của người Việt ta. Tuy nhiên, do những khác biệt về thời đại nên không phải bậc ông bà nào cũng gần gũi và thân thiết với thế hệ trẻ. Một trong những chìa khóa giúp tôi gắn kết, thậm chí trở thành “thần tượng” của tụi nhỏ là tư duy không phán xét.
5 điều nên làm để giảng hòa khi bất đồng với cha mẹ
5 điều nên làm để giảng hòa khi bất đồng với cha mẹ
Khoảng cách tuổi tác càng lớn, khả năng bất đồng quan điểm giữa các thế hệ trong gia đình càng dễ xảy ra. Đôi khi, chỉ một khác biệt nhỏ cũng có thể dẫn đến xung đột kéo dài, gây mệt mỏi.
Điều gì tạo nên sự khác biệt của thời trang những năm 80?
Điều gì tạo nên sự khác biệt của thời trang những năm 80?
Thời trang thập niên 80 được xem là điển hình của sự tự do sáng tạo và trí tưởng tượng phong phú. Những sự pha trộn giữa màu sắc không phù hợp, hình ảnh độc đáo và các chi tiết được in khổ lớn trên các bộ trang phục đã tạo nên nhiều ấn tượng mạnh mẽ.
Làm giàu ngôn ngữ từ khác biệt thế hệ
Làm giàu ngôn ngữ từ khác biệt thế hệ
“Bao giờ cho đến ngày xưa…” – Mỗi lần ngồi nghe ông bà kể chuyện là một lần được biết thêm bao kiến thức diệu kỳ. Đó có thể không phải là tri thức về khoa học vũ trụ, không phải công thức tính toán đau đầu, mà là những câu ca dao, tục ngữ từ thời cha ông để lại.
Khoảng cách thế hệ là gì? Làm thế nào để xóa bỏ xung đột giữa các thế hệ?
Khoảng cách thế hệ là gì? Làm thế nào để xóa bỏ xung đột giữa các thế hệ?
Nhiều người trẻ thường cảm thấy người lớn tuổi hơn mình thật khó hiểu. Ngược lại, những người lớn tuổi lại cảm thấy thế hệ trẻ có quá nhiều điều kì lạ. Lý do cho những cảm nghĩ này đều đến từ khoảng cách thế hệ.
Tại sao người cao tuổi hay hờn giận?
Tại sao người cao tuổi hay hờn giận?
Việc già đi không chỉ khiến chúng ta khác đi về ngoại hình mà còn tác động đến sự thay đổi của tâm lý. Điều này có thể khiến người cao tuổi cảm thấy bất an, hay giận hờn và dễ cáu bẳn. Vậy đâu là nguyên nhân và làm thế nào để quan tâm đến những thay đổi tâm lý này của người già?
6 lợi ích của việc học sử dụng thiết bị công nghệ với người cao tuổi
6 lợi ích của việc học sử dụng thiết bị công nghệ với người cao tuổi
Đôi khi, cuộc sống sau khi nghỉ hưu mới là thời điểm bắt đầu cho một hành trình mới. Thế giới hiện đại ngày nay tràn ngập những thiết bị công nghệ để chúng ta khám phá.
Lý do người già hay kể chuyện ngày xưa?
Lý do người già hay kể chuyện ngày xưa?
“Hồi đó…” là lời mở đầu mỗi khi ta được nghe ông bà kể về những câu chuyện ngày xưa. Đôi lúc, người trẻ sẽ cảm thấy khó hiểu, không muốn nghe và vô tình làm người già cảm thấy lạc lõng. Nhưng đằng sau mỗi câu chuyện về quá khứ, lại ẩn chứa nhiều ý nghĩa hơn chúng ta tưởng.
Đôi dòng thư tay nguệch ngoạc ngày con gái chào đời
Đôi dòng thư tay nguệch ngoạc ngày con gái chào đời
"Gửi con gái thương yêu của bố. Hôm nay là 27/03/2000, ngày con gái bố chào đời"
Khi con gái yêu sớm
Khi con gái yêu sớm
Tình yêu tuổi học trò luôn gắn với những rung động tinh khôi và đẹp đẽ. Cũng bởi đó là những trải nghiệm đầu đời nên các con thường dễ vượt quá giới hạn, dẫn đến nhiều sự việc không mong muốn. Để giúp tránh những sai lầm không đáng có, cha mẹ hãy bình tĩnh và trở thành người dẫn đường sáng suốt cho con.
Lớn lên từ những câu chuyện ngày xửa ngày xưa của bà
Lớn lên từ những câu chuyện ngày xửa ngày xưa của bà
Khi thơ bé, con thường rúc vào lòng bà và đòi nghe kể chuyện ngày xưa. Những câu chuyện và lời bà dạy đã nuôi dưỡng dòng suối nguồn tình cảm tốt đẹp trong con. Từ một thằng bé loắt choắt, con đã dần trưởng thành và luôn học cách sẻ chia, yêu thương với mọi người.