Ca dao, đồng ca và những ký ức khó quên thời bao cấp

Ca dao, đồng ca và những ký ức khó quên thời bao cấp
Đặng Hạnh
01 tháng 10, 2021

Những câu ca dao, đồng dao như một cách để giúp mọi người mô phỏng, gợi nhớ lại những hình ảnh thời bao cấp cũ. Khơi dậy nhiều kỷ niệm về những gì người thời kỳ bao cấp đã trải qua. Thông qua đó cũng giúp mọi người hiểu thời bao cấp đã sống như thế nào, tương tác ra sao, suy nghĩ, tâm tư của họ là gì.

Sẽ rất tuyệt nếu bạn đọc cuốn sách tranh “Thương nhớ thời bao cấp” của hai họa sĩ nổi tiếng Việt Nam là Thành Phong và Hữu Khoa.

Đó là những câu ca dao nói về nỗi lo của người phụ nữ trong xã hội cũ. Thân phận nhỏ bé, yếu mềm nhưng lại phải gánh vác trách nhiệm gia đình, suy nghĩ đủ thứ, lo lắng trăm bề.

Một lo đứng cửa trông ra,

Hai lo đi lấy chồng xa nước người.

Ba lo sợ chị em cười,

Bốn lo đi ngược, về xuôi sao đành.

Năm lo lúc tử, lúc sanh,

Sáu lo con gái một mình đường xa.

Bảy lo nhớ cửa, nhớ nhà,

Tám lo còn chút mẹ già ai nuôi.

Chín lo em thiệt cả mười,

Để em kiếm lối tìm nơi đi về.

Những câu đồng dao vui thời bao cấp, thời những chiếc xe thồ “cà tàng” không phanh, thường dùng dép đạp vào lốp để phanh xe hoặc phải nhờ người giữ để xe dừng lại.

Xe không phanh

Mời anh đứng lại

Không đứng lại

Làm hại người ta

Mất tí da

Là ba đồng sáu

Mất tí máu

Là sáu đồng tư

Mất tí gân

Là gần chục bạc.

Ca dao châm biếm những “thần tượng đi tây thời bao cấp” – những người được sang nước ngoài học tập và làm việc. Khi đi, họ chỉ mang những vật dụng gọn nhẹ, đơn giản. Khi về, lại tay xách nách mang đủ các vật dụng lỉnh kỉnh, các món hàng “hot” thời bao cấp như bàn là, nồi áp suất,…

Đầu đội áp suất

Chân đi bàn là

Trông xa cứ tưởng là ma

Lại gần thì hóa đi Nga mới về.

Hay về “lơ”, xe đạp Pơ-giô (Peugeot – tiếng Pháp), là loại xe cao cấp nhất, là “món đồ hiệu” thời bao cấp, hơn hẳn xe đạp Thống Nhất hay xe Phượng Hoàng. Nhưng sau 1975, xe lơ phải nhường chỗ cho xe cúp hay Honda Super Cup. Honda Super Cup được sản xuất từ năm 1958 và đặc biệt thịnh hành ở Miền Nam trước năm 1975. Có xe cúp để đi thời bao cấp sẽ được xem là “sang trọng”, “đẳng cấp” và “giàu có”.

Đẹp trai đi bộ

Không bằng

Mặt rỗ đi lơ

Mặt rỗ đi lơ

Không bằng

Lưng gù đi cúp

Đến những bài đồng dao như vẽ lên bức tranh xã hội vô cùng khó khăn, nhiều nỗi lo lắng, nhọc nhằn những thứ từ nhu yếu phẩm căn bản của cuộc sống thường nhật đến cách cư xử và sinh hoạt hàng ngày. Và cái nhìn hài hước, lạc quan của người dân lúc bấy giờ.

Cây đinh phải đăng ký,

Trái bí cũng xếp hàng,

Khoai lang cần tem phiếu,

Thuốc điếu phải mua bông,

Lấy chồng nên cai đẻ,

Bán lẻ chạy công an,

Lang thang đi cải tạo,

Hết gạo ăn bo bo.

Câu ca dao có ý hài hước thời bao cấp, ý nói miễn là có xe Pha-vơ-rít (Favorite – xe đạp của Tiệp Khắc) để đi, có đài mang ngang hông để ở đâu cũng có thể bật lên nghe thời sự thì mới đáng làm một chàng trai chính nghĩa, mới trở thành “soái ca” trong lòng chị em.

Làm trai cho đáng nên trai

Có pha-vơ-rít, có đài giắt lưng.

Hay:

Râu dài thì mặc râu dài

Có pha-vơ-rít, có đài đeo hông.

Cùng chuyên mục
Vì sao các cháu gọi tôi là “Bà ngoại thần tượng”?
Vì sao các cháu gọi tôi là “Bà ngoại thần tượng”?
“Thương con quý cháu” là truyền thống và nét đẹp văn hóa của người Việt ta. Tuy nhiên, do những khác biệt về thời đại nên không phải bậc ông bà nào cũng gần gũi và thân thiết với thế hệ trẻ. Một trong những chìa khóa giúp tôi gắn kết, thậm chí trở thành “thần tượng” của tụi nhỏ là tư duy không phán xét.
5 điều nên làm để giảng hòa khi bất đồng với cha mẹ
5 điều nên làm để giảng hòa khi bất đồng với cha mẹ
Khoảng cách tuổi tác càng lớn, khả năng bất đồng quan điểm giữa các thế hệ trong gia đình càng dễ xảy ra. Đôi khi, chỉ một khác biệt nhỏ cũng có thể dẫn đến xung đột kéo dài, gây mệt mỏi.
Điều gì tạo nên sự khác biệt của thời trang những năm 80?
Điều gì tạo nên sự khác biệt của thời trang những năm 80?
Thời trang thập niên 80 được xem là điển hình của sự tự do sáng tạo và trí tưởng tượng phong phú. Những sự pha trộn giữa màu sắc không phù hợp, hình ảnh độc đáo và các chi tiết được in khổ lớn trên các bộ trang phục đã tạo nên nhiều ấn tượng mạnh mẽ.
Làm giàu ngôn ngữ từ khác biệt thế hệ
Làm giàu ngôn ngữ từ khác biệt thế hệ
“Bao giờ cho đến ngày xưa…” – Mỗi lần ngồi nghe ông bà kể chuyện là một lần được biết thêm bao kiến thức diệu kỳ. Đó có thể không phải là tri thức về khoa học vũ trụ, không phải công thức tính toán đau đầu, mà là những câu ca dao, tục ngữ từ thời cha ông để lại.
Khoảng cách thế hệ là gì? Làm thế nào để xóa bỏ xung đột giữa các thế hệ?
Khoảng cách thế hệ là gì? Làm thế nào để xóa bỏ xung đột giữa các thế hệ?
Nhiều người trẻ thường cảm thấy người lớn tuổi hơn mình thật khó hiểu. Ngược lại, những người lớn tuổi lại cảm thấy thế hệ trẻ có quá nhiều điều kì lạ. Lý do cho những cảm nghĩ này đều đến từ khoảng cách thế hệ.
Tại sao người cao tuổi hay hờn giận?
Tại sao người cao tuổi hay hờn giận?
Việc già đi không chỉ khiến chúng ta khác đi về ngoại hình mà còn tác động đến sự thay đổi của tâm lý. Điều này có thể khiến người cao tuổi cảm thấy bất an, hay giận hờn và dễ cáu bẳn. Vậy đâu là nguyên nhân và làm thế nào để quan tâm đến những thay đổi tâm lý này của người già?
6 lợi ích của việc học sử dụng thiết bị công nghệ với người cao tuổi
6 lợi ích của việc học sử dụng thiết bị công nghệ với người cao tuổi
Đôi khi, cuộc sống sau khi nghỉ hưu mới là thời điểm bắt đầu cho một hành trình mới. Thế giới hiện đại ngày nay tràn ngập những thiết bị công nghệ để chúng ta khám phá.
Lý do người già hay kể chuyện ngày xưa?
Lý do người già hay kể chuyện ngày xưa?
“Hồi đó…” là lời mở đầu mỗi khi ta được nghe ông bà kể về những câu chuyện ngày xưa. Đôi lúc, người trẻ sẽ cảm thấy khó hiểu, không muốn nghe và vô tình làm người già cảm thấy lạc lõng. Nhưng đằng sau mỗi câu chuyện về quá khứ, lại ẩn chứa nhiều ý nghĩa hơn chúng ta tưởng.
Đôi dòng thư tay nguệch ngoạc ngày con gái chào đời
Đôi dòng thư tay nguệch ngoạc ngày con gái chào đời
"Gửi con gái thương yêu của bố. Hôm nay là 27/03/2000, ngày con gái bố chào đời"
Khi con gái yêu sớm
Khi con gái yêu sớm
Tình yêu tuổi học trò luôn gắn với những rung động tinh khôi và đẹp đẽ. Cũng bởi đó là những trải nghiệm đầu đời nên các con thường dễ vượt quá giới hạn, dẫn đến nhiều sự việc không mong muốn. Để giúp tránh những sai lầm không đáng có, cha mẹ hãy bình tĩnh và trở thành người dẫn đường sáng suốt cho con.
Lớn lên từ những câu chuyện ngày xửa ngày xưa của bà
Lớn lên từ những câu chuyện ngày xửa ngày xưa của bà
Khi thơ bé, con thường rúc vào lòng bà và đòi nghe kể chuyện ngày xưa. Những câu chuyện và lời bà dạy đã nuôi dưỡng dòng suối nguồn tình cảm tốt đẹp trong con. Từ một thằng bé loắt choắt, con đã dần trưởng thành và luôn học cách sẻ chia, yêu thương với mọi người.